در وبینار رکود و تورم کرونایی مطرح شد
رشد اقتصادی 3 درصدی در انتظار ایران پساکرونا

با همکاری «موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی» و «پایگاه اطلاع رسانی و پایش آثار اقتصادی کرونا» نشست آنلاین «رکود و تورم کرونایی در ایران» با سخنرانی مهران بهنیا،سرپرست مطالعات و برنامه ریزی شرکت سرمایه گذاری خوارزمی،محمدهادی مهدویان اقتصاددان و موسی شهبازی غیاثی(مدیر کل دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش‌‌های مجلس ) برگزار شد.

  • کد خبر: 1164
  • نسخه چاپی
  • تاریخ خبر: چهارشنبه 26 آذر 1399 - 21:52


به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و پایش آثار اقتصادی کرونا،مهران بهنیا، سرپرست مطالعات و برنامه ریزی شرکت سرمایه گذاری خوارزمی درابتدای این وبینار با تاکید بر این موضوع که تحریم‌ها، کرونا و سیاستگذاری‌های اشتباه در وضعیت بحرانی اقتصاد امروز کشور به میزانی دخیل هستند که تفکیک اثرات این سه عامل بسیار سخت است افزود:عمیق‌ترین رکود تورمی از سال 1338 تاکنون مربوط به دهه90 بوده است. این در حالیست که در دهه هشتاد رشد اقتصادی 5 تا 6 درصد را با نرخ تورم 15 درصد در اقتصاد را داشته ایم اما در دهه 90 حداقل تورم در کشور حدود 35 بوده و رشد  اقتصادی هم به منفی 2 تا منفی 6 درصد رسیده است.البته  با امضای برجام و لغو برخی از تحریم‌ها با کاهش تورم  در سال 94 تا 96 مواجه بودیم اما از سال 97 و 98  تورم بالای 35 درصد و رشد منفی 6.5 درصد با خروج آمریکا از برجام رخ داد تا اقتصاد کشور حداقل 20 درصد کوچک شود بنابراین در این فضا رکود تورمی عمیق و طولانی اجتناب ناپذیر بود.

او با اشاره به انواع رکود در اقتصاد گفت:  رکود درتقاضا و رکود در عرضه أنواع رکود اقتصادی هستند. در رکود تقاضا، باکمبود تقاضا در بازار مواجهیم که مصرف کننده نهایی کاهش پیدا می‌کند،کاهش تقاضا، کاهش تولید را در پی دارد و در این شرایط بنگاه‌های اقتصادی قیمت‌های خود را کاهش می‌دهند که منجر به  رکود غیر تورمی می‌شود. دومین رکود مربوط به عرضه است. قیمت کالاهای مختلف افزایش پیدا می‌کند، افزایش قیمت‌ها و کاهش سرمایه گذاری بر میزان عرضه در بازار تاثیر دارد و ممکن است  به رکود تقاضا منجر شود که این رکود تورمی است. اگر دولت بخواهد با تحریک تقاضا به بازار کمک کند نتیجه عکس خواهد داشت همان گونه که می‌بینیم منجر به افزایش تورم خواهد شد. 

سرمایه گذاری در دهه 90 به منفی 40 درصد رسیده است

بهنیا در ادامه افزود: با گذر زمان و کاهش اثر تحریم‌ها، انتظار می‌رفت رشد اقتصادی در سال 99 به صفر برسد اما  کرونا رکود جدیدی ایجاد کرد که هم رکود تقاضا و هم رکود عرضه را با هم داشت. تلاطم‌های ارزی و سیاست گذاری های بی ثبات سبب شد تاثیر کرونا بر اقتصاد بیش از آنچه که تصور می‌شد، باشد.دهه نود 40درصد سرمایه‌گذاری منفی داشته‌ایم که سبب شده پتانسیل رشد اقتصادی در سال‌های آینده کاهش یابد بنابراین معتقدم  رشد 5 یا 6 درصدی مثبت را دیگر تجربه نخواهیم کرد.

با توزیع واکسن کرونا، اقتصاد به دوران ماقبل کرونا باز می‌گردد

او توضیح داد:  این امید وجود دارد با توزیع واکسن و مهار کرونا اقتصاد با ریکاوری که انجام می‌دهد به دوران ماقبل از کرونا بازگردد. اگر واکسن وارد کشور شود پیش بینی ها این است اقتصاد خیلی سریع به شرایط ما قبل از شروع کرونا باز گرد.د برای سال 99 پیش‌بینی رشد اقتصادی حدود 5 درصد بود که کرونا رشد منفی 4 درصدی را سبب شد.

50درصد اشتغال ایجاد شده در 5سال ماقبل 99 در سال جدید از بین رفت

بهنیا در توضیح وضعیت درآمد سرانه در کشور گفت: هم اکنون درآمد سرانه و مصرف سرانه ما به میزان اوایل دهه 80 است. تقریبا رشدهای  اقتصادی سالهای گذشته کاملاً از بین رفته اند. در بهار گذشته یک میلیون و پانصد هزار نفر و در تابستان یک میلیون و دویست هزار نفر بیکار شده اند.

او ادامه داد: 50 درصد اشتغال ایجاد شده طی 5 سال قبل از 99، در دو فصل بهار و تابستان 99 از بین رفته است. ما فقط در سال‌های 94 تا 96 با کاهش تورم مواجه بودیم اما در سال 97 و 98 به سرعت سمت تورم بالا حرکت کردیم درحال حاضر وضعیت رفاهی در روستاها به میزان سال 1368 است و در شهرها به میزان ابتدای دهه 80 است.

سال 90 پرنوسان‌ترین سال اقتصادی برای بازار دارایی ها

او به سال 1399  به عنوان پرنوسان‌ترین سال اقتصاد ایران برای بازار دارایی‌ها اشاره کرد و گفت: عواملی که منجر به رونق بازارها در نیمه اول و به وِیژه بهار 99 شدند مواردی چون چاپ بیش از حد پول به دلیل تامین کسری بودجه؛  بود.در سال جاری به دلیل قطع شدن درآمدهای نفتی، و افزایش هزینه های دولت به دلیل کرونا، کسری بودجه دولت قابل ملاحظه بود. همچنین  رکود فعالیتهای اقتصادی ناشی از کرونا و تحریم، منجر به هدایت پول چاپ شده به سمت بازار دارایی‌ها شد. بهنیا در بیان  دلایل پیشی گرفتن بازار سهام و ایجاد حباب در آن نیز گفت: رشد بالای بازار سهام در سال 98 در مقایسه با سایر بازارها و جذابیت یافتن آن، محدود بودن سایر بازارها به دلیل قرنطینه و محدودیتهای سیاستگذاری و اعلام حمایت دولت از بازار سرمایه بود.

بیشتر بخوانید

تشدید نوسانات بجای کاهش نوسانات

او ادامه داد: از پاییز سال 98 تا پایان بهار 99 ،رشد پایه پولی شتاب گرفت به طوری که در پایان بهار گذشته به حدود 40 درصد رسید. این سطح از حجم پول در کنار انتظارات تورمی بالا، افزایش قیمتها در بازار دارایی‌ها را رقم زد.همچنین بانک مرکزی در تابستان با انتشار اوراق دولتی این نقدینگی را از اقتصاد جمع کرد و به دنبال آن حباب بازار سهام ترکید و بالا بودن انتظارات تورمی این سرمایه‌ها را به سمت سایر بازارها سرریز کرد.

بدهی بانکها 14 درصد افزایش یافت

بهنیا خاطر نشان کرد: همزمان با تلاش بانک مرکزی برای کاهش پایه پولی با انتشار اوراق، فشارهای مختلف بر ترازنامه بانکها، نقدینگی آنها را دچار مشکل کرد به طوری که در تابستان بدهی بانکها به بانک مرکزی 14 درصد افزایش یافت و عامل افزایش پایه پولی در این دوره بود. با ادامه فشار بر ترازنامه بانکها، رشد پایه پولی از مهر 99 مجددا شتاب گرفت به رقم 32 درصد رسید و با توجه به مشکلات کسری بودجه انتظار می‌رود این افزایش طی ماه‌های آتی ادامه دار باشد.

رشد 37 درصدی نقدینگی

بنابراین رشد نقدینگی نیز در پایان مهر نسبت به مدت مشابه سال قبل 37 درصد، یعنی ده درصد بالاتر از میانگین سه دهه گذشته بوده است. اینکه این سطح از افزایش نقدینگی نهایتا بر قیمتها سرریز خواهد شد، بدیهی است، اما اینکه چه زمانی این مسئله محقق شود تحت تاثیر انتظارات تورمی است.او در پیش‌بینی سال آینده هم گفت: اگر واکسن کرونا وارد ایران شود و کرونا کنترل شود از سویی صادرات نفت مهیا شود شاهد کاهش تورم و احتمال رشد اقتصادی3 درصدی خواهیم بود.


رکود تورمی بیماری مزمن اقتصاد ایران است

محمدهادی مهدویان اقتصاددان نیز به عنوان دومین سخنران این جلسه آنلاین، با بیان این جمله که «در سه محورمی‌توان تاثیر کرونا بر اقتصاد را بررسی کرد» به تشریح دیدگاه‌های خود پرداخت و گفت: اولین محور تحلیل اقتصاد کلان، رکود اقتصادی و رکود تورمی است که به صورت سنتی در ایران وجود دارد.محور بعدی در رابطه با استفاده همگانی از واکسن کرونا و تاثیر آن بر تاثیرات اقتصادی کرونا است و محور سوم هم  برنامه ریزی برای سال آینده است.مهدویان به بحث رکود تورمی اشاره کرد و توضیح داد: رکور تورمی یک بیماری مزمن در اقتصاد ایران بوده است که از گذشته های دور تاکنون چندین بار به کیفیت‌های مختلف تجربه شده است. در 12 سال گذشته مدت کوتاهی تقریباً برای دو سال بعد از برجام با افزایش فروش نفت و همچنین یکی دوسال در دولت دوم محمود احمدی نژاد شاهد رشد اقتصادی بوده‌ایم و مابقی سالها اقتصاد کشور با رکود تورمی و رشد منفی رو به رو بوده است. البته در این بین سو مدیریت در سیاست‌های کلان  و بی اطلاعی آنها از تحلیل اقتصادی و سیکل جهانی مانع برنامه ریزی و مدیریت صحیح اقتصادی شده است. همچنین مدیریت بد در بودجه، یکی دیگر از مشکلات ما است  که سبب شده بودجه کشور بدور از انعطاف باشد. این درحالی است که سیاست‌های ضد سیکلی به شدت نیاز به اعتماد بالا بین مردم و دولت دارد که در ایران وجود ندارد. 

تحریم ها و کرونا بحران جدید در اقتصاد ایران بودند

او در ادامه به بحث مشکلات جدیدی که اقتصاد کشور را دچار چالش کرده، اشاره کرد و گفت: در کنار چالش های مزمن اقتصادی با دو پدیده جدید هم مواجه بودیم یکی  تحریم‌های اقتصادی بود که  از دولت دوم احمدی نژاد شروع شدند و بعد از یک دوره کوتاه بعد از برجام مجددا از سال 97 با خروج آمریکا از برجام  با هدف فشار حداکثری بر کشور تحریم‌های جدیدی بر اقتصاد تحمیل شد و شرایط اقتصادی کشور را بسیار آسیب پذیر کرد. همچنین عامل بعدی  شیوع  بیماری کرونا بود که در کنار سیاست‌های  اشتباه پولی و نرخ بهره‌  غلط و  همچنین سیاست های اتکایی دولت به  درآمدهای ارزی، منجر به رکود تورمی موجود شد.

رشد منفی 4 درصدی ناشی از شوک کرونا

مهدویان افزود: کرونا سبب رشد منفی 4 درصدی در اقتصاد کشور شد و حتی در سطح جهانی که پیش‌بینی‌ها برای سال 2020 رشدی حدود یک و نیم تا دو درصد بود اما کرونا سبب شد اقتصاد جهان رشد منفی 4 تا 5 درصد داشته باشد.

رشد 3 درصدی برای سال آینده خوشبینانه است

او در نقد سخنان اولین سخنران گفت:رشد 3 درصدی برای سال آینده پیش بینی بسیار خوشبینانه ای است. حتی اگر واکسن کرونا به تولید انبوه برسد و ما متقاضی خرید آن باشیم حداقل به 200 تا 300  میلیون دوز واکسن برای ایران نیاز است که حداقل 8 میلیارد دلار برای خرید آن باید پرداخت کنیم این در حالی است که به لحاظ عرضه اگر نوبت به ما برسد تامین بودجه آن دشوار است. بنابراین با توجه به رکود تورمی پرسابقه در کشور و سوء مدیریت های موجود و احتمال کم  برای ورود واکسن کرونا به میزان مورد نیاز به کشور برنامه ریزی برای سال آینده با پیش بینی رشد اقتصادی بالای 3 درصد بسیار خوشبینانه است.

 مهدویان ادامه داد: البته در بحث برنامه‌ریزی‌های دولت برای سال آینده باید تشدید حمایت‌ها از آسیب دیدگان از کرونا پیگیری جدی شود. زیرا نمی توانیم به اقتصاد اولویت دهیم اما جامعه را نادیده بگیریم. او درپایان گفت:کشورهای صنعتی با کنترل بیماری بر مشکلات ناشی از کرونا فائق خواهند آمد و بعد نوبت کشورهای در حال توسعه خواهد رسید.

با رشد مداوم 8 درصدی طی 6 سال به ابتدای دهه 90 برمی‌گردیم

 موسی شهبازی غیاثی مدیرکل دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهشهای مجلس، آخرین سخنران این جلسه هم با موضوع مروری بر متغیرهای کلان، تهدیدها و فرصت‌های کرونا سخنان خود را آغاز کرد.

او در ابتدا گفت:برای پیش‌بینی اقتصاد در سال‌های آینده اولین نکته ای که جلب نظر می‌کند، شرایط نامطلوب درآمد سرانه کشور است. ما باید 6 سال به طور مداوم رشد  اقتصادی 8 درصدی داشته باشیم تا به سطح درآمد سرانه در ابتدای دهه 90 برگردیم.

 همچنین رشد تشکیل سرمایه در سالهای گذشته روند منفی داشته است سیاست های مالی و بودجه ای کشور تصویر نامطلوبی برای ما از وضعیت اقتصادی نمایان می‌کند. هرچند با نگاهی به شاخص‌های مختلف متوجه می‌شویم با گذر زمان صنعت و اقتصاد در حال خروج از این شوک هستند.یکی از شاخص‌های مورد بررسی شاخص مدیران خرید است. به طور کلی در رابطه با موجودی مواد اولیه با کسری جدی مواجه هستیم سیگنالهای نگران کننده‌ای در این زمینه  به وجود آمده است که  ناشی از وضعیت نامطلوب ارزی ما و مشکلات واردات مواد اولیه است.

رشد فصلی ارزش افزوده تا پایان سال مثبت میشود

غیاثی ادامه داد: رشد فصلی ارزش افزوده بخش خدمات با شیوع کرونا هم میزان 5.3 درصد کاهش داشته است که البته به نظر می رسد تا پایان سال رشد مثبت به خود بگیرد. همچنین یکی از نگرانی ها در اقتصاد ایران  نرخ تورم است. به خصوص اگر بودجه کشور با همین فرمول حرکت کند  تورم  چند سالی مهمان ما خواهد بود.

رشد 18 درصدی نرخ بیکاری

او به مشکل بیکاری که با کرونا تشدید شد نیز اشاره کرد و گفت: نرخ بیکاری به 18 درصد رسیده است که آمار دلسرد کننده ای برای افراد جویای کار است.همچنین نرخ فقر هم به عنوان یک شاخصه مهم نشان می‌دهد از اواخر سال گذشته و اوایل سال جاری گسترش فقر به مشکلی جدی تبدیل شده است.

 غیاثی در ادامه گفت: در سیاست‌های کلان اقتصادی و بودجه‌ای با تمرکز بودجه 1400 اساساً بودجه ریزی درستی ما نداریم مدل مدیریت مالی و ارزی و فروش نفت در بودجه اشتباه است. با  توجه ساختار فعلی بودجه حداقل 50 درصد کسری بودجه برای سال آینده قابل پیش بینی است .

فرصت های کرونایی

او  فرصت های کرونا برای بخش حاکمیت را شامل مواردی چون فرصت مناسب جهت رشد فزاینده  دولت الکترونیک وتسریع کار هوشمند، فرصت بهینه برای سهولت در دریافت مجوزهای کسب و کار و فرصت رشد کسب و کارها در حوزه سلامت و... دانست.

غیاثی درپایان  فرصت‌های کرونا برای فعالان کسب‌وکار در بخش خصوصی را نیز در  فرصت گسترش مشاغل خانگی و خانوادگی، فرصت رشد و توسعه برای کسب و کارهای دیجیتال و فرصت رشد مضاعف برای کسب و کارهای پلتفرمی و.. معرفی کرد.
 

ارسال دیدگاه ها

پیغام شما با موفقیت ارسال شد
کاراکترهای باقی مانده : ( 1000) حرف