کرونومی گزارش می‌دهد
کرونا، صنعت پست را روزآمد کرد/ کوتاه شدن دست دلال‌ها در بازارهای الکترونیکی

بر اساس تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران درباره تحولات بازار کار در دوران پاندمی، میزان شاغلان در صنعت پست کاهش یافته است. این در حالی است که در این مدت، با افزایش مراودات پستی، حجم کار و فعالیت‌های این صنعت در حوزه مجازی بیشتر شده و در مقابل، دست دلال‌ها یا همان واسطه‌های اقتصادی در بازارهای تجاری الکترونیکی به واسطه ارسال مستقیم محصولات کوتاه شده است.

  • کد خبر: 3927
  • نسخه چاپی
  • تاریخ خبر: دوشنبه 3 آبان 1400 - 10:06

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی و پایش آثار اقتصادی کرونا (کرونومی) شرکت ملی پست ایران و دیگر شرکت‌های خصوصی پست، عجیب‌ترین روزهای فعالیت خود را در بیست ماه اخیر پشت سر گذاشته‌اند؛ عجیب از این رو که ظاهرا موازنه‌ای بین بازار کار آنها با حجم فعالیتشان برقرار نیست.

از همان روزهای ابتدایی اعلام شیوع کرونا در کشور، اهالی پست، سرشان شلوغ شد؛ از همان روزها تا کنون، کم و بیش، بخش عمده‌ای از خریدهای مردم به ‌صورت غیرحضوری و از طریق فروشگاه‌های اینترنتی انجام می‌شود و تحویل بخش عمده این بسته‌ها بر عهده شبکه پستی است. پست، به عنوان فعالیتی در گروه یک مشاغل، نه هیچ‌گاه به تعطیلی کشیده شده و نه حتی از حجم کارکنان و ساعات کاری آن کاسته شده است. حتی در بزنگاه‌های اعمال محدودیت‌های اجتماعی برای جلوگیری از شیوع بیشتر ویروس، حجم کار پست، چندبرابر شده است.

در یک فقره، مقایسه ترافیک مرسولات در سال 98 و 99، نشان از گسترش 30درصدی این ترافیک در سال 99 دارد؛ این در حالی است که در سال 99 محدودیت‌های اجتماعی و تعطیلی بازارها چندین بار به اجرا گذاشته شد و بسیاری از فروشگاه‌ها تعطیل شدند.

از سوی دیگر، گسترش فناوری اطلاعات هم نه تنها سبب کمرنگ‌ترشدن خدمات پستی نشد، بلکه با سرویس‌های جدیدی که در بستر آی.تی طراحی و خدماتی که متناسب با نیاز مردم ارائه شد، نیاز پست و اهمیت آن به عنوان مکمل زنجیره خرید و فروش، بیش از پیش مورد استقبال و توجه مردم و نهادها قرار گرفت؛ ماجرایی که همچنان برقرار و بر دوام است.

 

حجم کار سنگین 14 هزار پستچی

آمار واحد و جامعی از حجم کار پست در سراسر کشور در دست نیست، اما اظهار نظرهای مسوولان پست در اغلب استان‌ها نشان از افزایش 200درصدی ترافیک حجمی پست طی یک سال گذشته دارد که اغلب به پای افزایش سفارش‌های اینترنتی در یکسال گذشته گذاشته می‌شود. همین باعث شده که مسوولان، سهم مرسولات غیرنامه‌ای پست در افزایش آمار این مدت را 30 درصد عنوان کنند.

بیشتر بخوانید

البته افزایش حجم مرسولات غیر نامه‌ای، ضعف زیرساخت‌های پستی کشور را هم نمایان کرد و به همین دلیل بود که پستی‌ها مکانیزاسیون و هوشمندسازی شبکه پستی را در دستور کار قرار دادند. اقداماتی که طی این مدت در این مسیر انجام شده، تقویت 30درصدی ناوگان حمل و نقل برون شهری شبکه پستی کشور از یک سو و مکانیزاسیون مرکز مبادلات پستی در سطح کشور با تجهیزاتی چون ترولی و طراحی باکس‌های امانات به منظور صیانت از بسته‌های پستی از سوی دیگر بوده است.

با این حال، پست هم از آن حوزه‌هاست که در طرح آمارگیری سالانه از نیروی کار مرکز آمار ایران، با کاهش شاغلان روبه‌رو بوده است. این آمار که مربوط به بهار 1400 است، به جزئیات اشاره نکرده اما در تازه‌ترین اظهار نظر در این باره، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات گفته بود 14هزار پستچی در کشور مشغول به کارند. البته واضح است که منظور او صرفاً نیروهای اجرایی نامه‌بر است و نه نیروهای ستادی این شرکت.

 

رونق در بازار پست خصوصی

پست در دوره شیوع ویروس کرونا تنها در شش ماه نخست سال گشته، بیش از 1.5میلیارد تراکنش مربوط به تجارت الکترونیک بپشتیبانی کرده است. این رقم بسیار بالا در حالی ثبت شده که از سوی دیگر تعداد شاغلان در این شرکت با کاهش هم روبه‌رو بوده است. در این شرایط بسته‌های مردم را چه کسی به دستشان رسانده؟ این پرسشی است که پاسخش را نزد فعالان حوزه خصوصی پست باید یافت.

در همان شش ماهه ابتدایی سال گذشته، سرویس‏‌های خصوصی حمل و تحویل کالا 24درصد از کار را انجام داده‌اند و شرکت ملی پست ایران، 43درصد را عهده‌دار بوده است. 19درصد ارسال‏‌ها در این مدت نیز به شیوه تحویل اختصاصی انجام شده و تحویل 14درصد باقی‌مانده مرسولات هم بر عهده شرکت‏‌های باربری بین شهری بوده است. البته که در ابتدا، آنها آمادگی و زیرساخت‌‏های لازم برای تطبیق خدمات‌رسانی با تقاضای مازاد را نداشتند و سرویس‌دهی در مقاطعی از این مدت با اختلال مواجه شد اما حالا دست کم با توجه به اظهار نظرهای مردمی در شبکه‌های اجتماعی، با رضایت نسبی مشتری‌ها مواجه هستیم. شهرام قندچی، معاون بازاریابی و توسعه بازار شرکت تیپاکس نیز از رضایت 70درصدی مشتری‌هایشان خبر داده است.

 

افزایش آسیب‌دیدگی مرسولات

یکی از مشکلاتی که در این مدت شرکت‌های خصوصی پست با آن روبه‌رو بوده‌اند، خسارت بالا در مفقودشدن یا آسیب به برخی مرسولات برای ارسال‌کننده بوده است. پیش از شیوع ویروس کرونا، افراد سعی می‌کردند خریدهای چندمیلیونی خود را حضوری انجام بدهند اما توصیه به فاصله‌گذاری اجتماعی باعث شد که اغلب خریدها به صورت اینترنتی صورت پذیرند. یکی از فروشندگان گوشی‌های تلفن همراه و لوازم جانبی آن می‌گوید: «چندباری پیش آمده که گوشی چند ده میلیونی را برای مشتری فرستاده‌ام که یا آسیب دیده یا مفقود شده و شرکت پست تنها ده میلیون بابت خسارت را تقبل کرده است». البته قندچی می‌گوید مدت‌هاست به همین دلیل سقف جبران خسارت مرسولات در تیپاکس به 30 میلیون تومان افزایش داده شده است.

 

افزایش خدمات نیابتی پست در دوران کرونا

با این حال پست دولتی نیز بیکار ننشسته و در این مدت، خدمات نیابتی‌اش را افزایش داده است. دریافت کدپستی شهروندان، سازمان‌ها و نهادهای دولتی و بنگاه‌های اقتصادی، توزیع کارت سلامت، گواهینامه‌های فنی و حرفه‌ای، شناسنامه، ثبت نام غیرحضوری دانش‌آموزان در مقاطع اول، ثبت نام کارگران فصلی در سامانه فنی و حرفه‌ای و ارائه خدمات امور مالیاتی و باجه‌های عصرگاهی نمونه‌ای از این خدمات نیابتی پست است. همه دستگاه‌ها در این مدت خدمات قابل توجهی از سرویس‌های قابل برون‌سپاری خود را به منظور جلوگیری از ترددهای غیر ضروری به شبکه پستی برون‌سپاری کرده‌اند و به جای تجمع متقاضی در یک واحد، متقاضیان در فرصت مناسب به نزدیک‌ترین واحد پستی محل سکونت خود مراجعه و خدمت را دریافت می‌کنند.

 

کرونا، تحریم و مرسولات خارجی

یکی از بحران‌هایی که در آغازین روزهای شیوع ویروس کرونا در ایران، حوزه پست را درگیر کرد، ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های ارسال و دریافت مرسولات خارجی بود. ابتدا، پروتکل‌های بهداشتی سفت و سخت‌تر بود و حالا سهولت بیشتری در این رابطه برقرار است. منتها علاوه بر این ممنوعیت و محدودیت، تحریم‌ها علیه کشور نیز بر مبادلات پستی تاثیر داشته و همچنان هم دارد. این را رمضانعلی سلطانی‌فر به عنوان مدیر عامل شرکت ملی پست ایران می‌گوید. او با اشاره به اینکه ممنوعیت پرواز از سوی برخی کشورها ابتدا ارسال مرسولات پستی را با چالش‌هایی مواجه کرده بود، از این می‌گوید که اخیرا مبادلات رشد داشته و البته برای برخی کشورها که شیوع ویروس کرونا در آنها بالاست، همچنان بسته‌های دریافتی گندزدایی می‌شود و حتی در مواردی بسته‌ها به قرنطینه‌های یک هفته‌ای می‌روند و سپس در شبکه توزیع قرار می‌گیرند.

 

از زبان پستچی‌ها

اما جدای از مسوولان و مردم، باید دید خود اهالی پست این بیست ماه را چطور پشت سر گذاشته‌اند. هدایت‌الله ولی‌پور که در اصفهان کار می‌کند، روایتش را از روزهای ابتدایی آغاز می‌کند: «روزهای اول فکر می‌کردم پست خودش می‌تواند زنجیره‌ای قوی برای انتقال و انتشار ویروس کرونا تشکیل بدهد. گمانم بر این بود اولین گروهی که مبتلا شوند کارکنان پست هستند و فکر می‌کردم این ویروس از طریق مرسولات پستی وارد شهرهای مقصد بشود و از آنجا به کارکنان و گیرندگان مرسولات انتقال پیدا کند اما خب آنطور که فکر می‌کردم نبود». او با اشاره به اینکه موضوع انتقال ویروس از سطوح رفته‌رفته رنگ باخت و همکارانش نیز با رعایت پروتکل‌ها توانستند جزو عوامل اصلی انتقال نباشند، می‌گوید: «ابتدا هم مرسولات را ضدعفونی می‌کردیم و هم خودرو‌های اداره پست را اما حالا از این حساسیت‌ها کم کرده و بر رعایت دقیق و همیشگی استفاده از ماسک تاکید داریم».

علی مردانی هم که برای یکی از شرکت‌های خصوصی پست در تهران کار می‌کند، بحث را فراتر می‌برد و معتقد است پست ضمن قبول و رهسپاری و توزیع روزانه مرسولات پستی، از آنجا که بخشی از این مرسولات داروهای ضد کرونای سنتی و رسمی بوده، همپای پرسنل درمان به مقوله بهداشت و درمان کمک کرده است. او می‌گوید: «علاوه بر این، پست در این مدت، با توزیع درخواست‌های غیر حضوری و رفع نیازهای استراتژیک مردم، باعث کاهش حضور مردم در سطح شهرها شده و توانسته بخش قابل توجهی از راه‌های انتشار بیماری را مسدود کند. حضور پست در گروه مشاغل ضروری یعنی کاهش رفت و آمد، کاهش تردد، کاهش هزینه‌های بهداشتی، کمک به پرسنل درمان، کاهش راه‌های انتقال بیماری، کاهش مصرف انرژی و...» .

 

رونق پست؛ افول واسطه گری اقتصادی

آماری در رابطه با نقش پست در کوتاه‌شدن دست واسطه‌گران از بازار در دست نیست، اما این، نکته‌ای است که گاه به آن اذعان شده است. برخی مصرانه معتقدند با گسترش شبکه پستی و رونق تجارت الکترونیک از این طریق، با کاهش واسطه‌گری اقتصادی روبه‌رو بوده‌ایم. به طور مثال علی حدادی نماینده مردم طالقان، نظرآباد، چهارباغ و ساوجبلاغ در مجلس شورای اسلامی به این مهم اشاره کرده و گفته که امروز به واسطه خدمات دیجیتالی پست، شاهد کوتاه‌شدن دست واسطه‌گران در بخش‌های اقتصادی هستیم. هاجر چنارانی نماینده مردم نیشابور نیز استفاده از خدمات نیابتی پست را جزو دلایل کاهش فساد اداری در کشور برشمرده است.

این طور به نظر می‌رسد که کرونا، پست را با نوعی پوست‌اندازی روبه‌رو کرده است؛ با افزایش حجم کار شرکت‌های دولتی و خصوصی، آنها خود را ملزم به بهره‌گیری از شیوه‌های نوین خدمت‌رسانی کرده‌اند. در این میان، تنها معادله اقتصادی ناموزون در این باره، کاهش شاغلان رسمی این حوزه است. کارشناسان معتقدند دولت باید هر چه سریع‌تر نسبت به افزایش نیروی کار متخصص در این حوزه، اقدامی صورت دهد.

ارسال دیدگاه ها

پیغام شما با موفقیت ارسال شد
کاراکترهای باقی مانده : ( 1000) حرف