تحلیل سازمان‌ملل از آثار اقتصادی کووید19
قربانیان کرونا: زنان، کودکان و کسب‌وکارهای کوچک

گزارش اخیر سازمان ملل که به تازگی منتشر شده برخی از تأثیرات جهانی و منطقه‌ای کووید-19 را بررسی کرده است تا نشان دهد کرونا چه طور به تحت‌تأثیر قرار دادن زندگی در ابعاد مختلف و در سراسر جهان ادامه می‌دهد. بخشی که مطالعه می‌کنید تأثیراتی است که کرونا در متأخرترین روزهایش بر روزهای‌مان گذاشته است.

  • کد خبر: 460
  • نسخه چاپی
  • تاریخ خبر: چهارشنبه 9 مهر 1399 - 14:50

به گزارش پابگاه اطلاع‌رسانی و پایش ‌آثار اقتصادی کرونا به نقل از رسانه اینترنتی «پنجره ایران» افزایش بیکاری، کاهش ساعات کار، اخراج موقت و دلسردی از یافتن کار در نتیجه شیوع کرونا منجر به این شده است که مجموع ساعات کار در سه ماهه دوم سال2020، 14درصد کاهش داشته باشد. در اینجا زنان شاغل متحمل بار سنگین‌تری شده‌اند و امنیت آن‌ها بیش‌تر در معرض خطر، اختلال و بی‌عدالتی بوده است.

آمار شماره 1. برآورد کاهش مجموع ساعات کاری
(درصد برآورد شده نشان‌دهنده کاهش ساعات کاری در مقایسه با سه‌ماهه چهارم سال 2019 است)

تعطیلی ادارات و اجرای اقدامات محدودکننده هم‌زمان با وخیم شدن سریع شرایط اقتصادی باعث شد تغییرات سریع و گسترده‌ای در ساعات کاری نیمه اول سال 2020 صورت گیرد. سازمان جهانی کار (ILO) همواره برآوردهای خود از کاهش ساعات کاری را به روز می‌کند و تحلیل این داده‌ها نشان می‌دهد ساعات کاری به شکل چشمگیری در عصر کرونا در سطح جهان کاهش پیدا کرده است. برآوردهای تازه‌ترین داده‌ها حاکی از آن است که کارگران کشورهای در حال توسعه، به ویژه کارگران غیررسمی، از کرونا بیش‌تر از هر بحران دیگری از گذشته تأثیر گرفته‌اند.

برآورد می‌شود که در سه ماهه اول سال 2020، 5.4 درصد از ساعت کاری جهانی، معادل 155 میلیون شغل تمام‌وقت در مقایسه با سه ماهه آخر سال 2019 کاهش یافته است (در حالی که در برآوردهای قبلی سازمان جهانی کار، این رقم 4.8 بود). 80 درصد این کاهش ساعت به منطقه آسیا-اقیانوسیه اختصاص دارد. با این حال، با شروع همه‌گیری کرونا، سایر مناطق جهان هم شاهد کاهش شدیدی در ساعات کاری خود بوده‌اند.

سازمان جهانی کار با داده‌های سه ماهه دوم سال 2020 این ارقام خود را اصلاح کرده است. آخرین برآوردها کاهش 14درصدی ساعت کار جهانی، معادل 400 میلیون شغل تمام‌وقت را نشان می‌دهد. (10.7 درصد بیش از برآورد قبلی). در این میان کشورهایی که درآمد متوسطی دارند، بیشترین آسیب را دیده و 16.1درصد کاهش ساعات کاری را تجربه کرده‌اند. تخمین زده می‌شود که قاره آمریکا در سه ماهه دوم سال 2020، 18.3درصد کاهش ساعات کاری یا 70میلیون شغل را تجربه کرده است در حالی که این رقم پیش‌تر 13.1درصد بود.

 

 کووید-19 و تهدیدی علیه برابری جنسیتی

تازه‌ترین داده‎‌ها در حوزه کار، روندی نگران‌کننده را نشان می‌دهند؛ روندی که نشانگر تشدید اختلافات جنسیتی و دستاوردهایی است که طی سال‌های اخیر از نظر برابری جنسیتی در بازار کار حاصل شده است. علی‌رغم برخی پیشرفت‌ها در دهه‌های گذشته، شکاف‌های جنسیتی پیش از شیوع کرونا هم در بازارهای جهانی کار قابل‌توجه بود: شکاف جنسیتی در مشارکت نیروی کار در سال 2019، 27 درصد تخمین زده شده و از نظر دستمزد کارگران، اختلاف مبتنی بر جنسیت حدود 20 درصد بود.

مسئله این است که پس از شیوع کرونا، بحران ناشی از آن به شکل نامتناسبی و از چهار طریق زنان شاغل را تحت‌تأثیر قرار داده است. اول این که بخش عمده‌ای از زنان در بخش‌هایی کار می‌کنند که به شدت تحت‌تأثیر بحران کرونا قرار گرفته‎‌اند. در جهان تقریبا 510 میلیون نفر یا 40درصد از کل زنان شاغل در بخش‌هایی مانند خدمات در خانه، املاک و مستغلات، فعالیت‌های مدیریتی و بخش تولید کار می‌کنند؛ بخش‌هایی که بیش‌ترین آسیب را از کرونا و بحرانش متحمل شده‌اند. این در حالی است که این رقم در میان مردان 36.6درصد است.

دوم این که زنان در مشاغل بومی نسبت به اقدامات محدودکننده بسیار آسیب‌پذیر بوده‌اند. براساس برآوردهای سازمان جهانی کار، تا 4ژوئن [خرداد]، 55میلیون خدمت‌کار یا 73 درصد خدمت‌کاران در سراسر جهان در معرض از دست دادن شغل و درآمد خود بوده‌اند. این مسئله ناشی از قرنطینه گسترده و عدم پوشش موثر تأمین اجتماعی رخ داده است. اکثریت قریب به اتفاق این افراد یعنی حدود 37میلیون نفر از این کارگران در معرض خطر، زنان هستند.

سوم این که اکثریت بیش‌تر کارگران بخش بهداشت و مددکاری را زنان تشکیل می‌دهند. در جهان بیش از 70 درصد افراد شاغل در حوزه بهداشت و امور اجتماعی، زنان هستند. در برخی از مناطق توسعه‌یافته، تقریبا 80درصد از نیروی کار حوزه بهداشت را زنان تشکیل می‌دهند. با این حال زنان در این بخش در سطوحی که به مهارت کم‌تری نیاز و درآمد کم‌تری دارند به کار گرفته می‌شوند که همین مسئله به شکاف درآمدی مبتنی بر جنسیت دامن زده است. کارکنان حوزه بهداشت به ویژه افرادی که با بیماران کووید-19 سروکار دارند، اغلب در شرایطی طاقت‌فرسا و گاهی خطرناک قرار دارند. ساعات طولانی کار در بخش‌های مراقبت ویژه، کمبود تجهیزات محافظتی، کمبود نیرو و استرس شدید، کارکنان بخش بهداشت را به ویژه در کشورهایی با درآمد کم یا متوسط در معرض خطراتی فراتر از ابتلا به کرونا یا انتقال آن قرار داده است.

در آخر این که در جریان بحران کرونا، فشار بیش‌تر بر زنان برای مراقبت (در جامعه و خانواده) به شدت نامتناسب بوده است. در مواقع عادی زنان حدود سه‌چهارم کل کار مراقبت را بدون دریافت حقوق و مزایا در خانه و جامعه تأمین می‌کنند. مدت زمانی که زنان بدون دریافت حقوق به مراقبت اختصاص می‌دهند با حضور کودکان در خانه افزایش می‌یابد. تعطیلی مراکز آموزشی، خدمات مراقبتی و مدارس در کنار فقدان حضور بزرگان خانواده برای کمک، فشار برای مراقبت بر زنان را به شدت در دوره کرونا بالا برده است. اوضاع برای والدینِ تنها که 78.4درصد آن‌ها در جهان زنان هستند از این هم بدتر است مخصوصا که بسیاری از آن‌ها مجبورند کارشان را همْ هم‌زمان ادامه دهند. این تأثیرات نامتناسب بر زنان می‌تواند برخی از دستاوردهای برابری جنسیتی در بازار کار را از بین ببرد و اختلافات را تشدید کند.

 

کوچک، متوسط و آسیب‌پذیر

بخش‌هایی که به مستقیم‌ترین شکل ممکن از اقدامات دولت‌ها در قرنطینه برای مهار شیوع کرونا آسیب دیدند، 40درصد مشاغل در کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) را شامل می‌شود. بنگاه‌های کوچک و متوسط در این کشورها از هر چهار شغل سه شغل را دربرمی‌گیرند؛ بنگاه‌هایی که اتفاقا در برابر کرونا بسیار آسیب‌پذیر بوده‌اند.

سهم بخش‌هایی که بیش‌ترین آسیب را مستقیما از قرنطینه متحمل شده‌اند در مجموع میزان اشتغال براساس بخش‌های مختلف اقتصادی. نکته:بخش‌های اقتصادی براساس طبقه‌بندی فعالیت‌های اقتصادی سازمان ملل (ISIC rev.4) این چنین تعریف می‌شود: تولید مسایل نقلیه موتوری و سایر تجهیزات حمل‌ونقل. ساخت‌وساز. عمده/خرده فروشی و تعمیر وسایل نقلیه موتوری. حمل‌ونقل هوایی. فعالیت‌های خدمات اقامتی و غذایی. فعالیت‌های املاک و مستغلات. فعالیت‌های حرفه‌ای در حوزه‌های علمی، فنی، هنر، سرگرمی و تفریحی. سایر مشاغل خدماتی.]

تعداد کشورهایی که برای مهار شیوع کرونا دست به اقداماتی قرنطینه‌مانند می‌زنند هر روز در حال افزایش است. بیش‌تر شرکت‌هایی که در این میان متحمل ضررهایی شده‌اند، شرکت‌های کوچک و متوسط هستند که در مقابل کرونا آسیب‌پذیرتر بوده‌اند. اشتغال در این بخش‌ها که مستقیما تحت‌تأثیر کرونا قرار گرفته‌اند به صورت میانگین 40درصد از کل اشتغال در کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی را تشکیل می‌دهد. تأثیر قرنطینه سراسری بر مشاغل مختلف البته متفاوت است. برای مثال خرده‌فروشی‌های حوزه غذایی هم‌چنان به فعالیت‌شان ادامه می‌دهند در حالی که سینماها و رستوران‌ها تعطیلی کامل را تجربه می‌کنند.

در بیش‌تر بخش‌ها، سیاست‌های مبتنی بر قرنطینه منجر به تعطیلی یا موقت این مشاغل شده و به این ترتیب رقم 40درصد می‌تواند مقیاسی باشد از مشاغلی که ممکن است با تداوم رکود یا میزان سیاست‌های حمایتی دولت‌ها از بین بروند.

سهم بخش‌هایی که بیش‌ترین آسیب را مستقیما از قرنطینه متحمل شده‌اند در مجموع میزان اشتغال براساس ابعاد شرکت‌ها

 

در میان این شرکت‌های کوچک و متوسط، آن‌هایی در معرض خطر بیش‌تری هستند که با سرمایه‌های شخصی اداره می‌شوند و با توجه به مشکلات موجود در حوزه نقدینگی اگر حمایت نشوند از هر سه مورد آن‌ها یک مورد با شکست سنگینی مواجه خواهد شد.

آمار شماره2، مهم‌ترین شرکت‌های کوچک و متوسط را از نظر تعداد بالای ایجاد اشتغال در حوزه‌هایی که بیش‌ترین ضرر را متحمل شده‌اند، نشان می‌دهد: به صورت میانگین در سراسر کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی و حدود 90درصد در یونان و ایتالیا. شرکت‌های بسیار کوچکی که کم‌تر از 10کارمند دارند، که با خطر کمبود نقدینگی مواجه‌اند، 30درصد اشتغال در این حوزه‌ها و تا 60 درصد اشتغال را در یونان و ایتالیا تشکیل می‌دهند.

بیش‌تر بخش‌هایی هم که در این‌جا به آ‌ن‌ها اشاره نشد، احتمالا مستقیما تحت‌تأثیر تعطیلی موقت ناشی از کرونا یا به صورت غیرمستقیم تحت‌تأثیر مشکلاتی در زنجیره منابع، کمبود نیرو یا کاهش بهره‌وری قرار گرفته‌اند.

علاوه بر این، به احتمال زیاد در آینده نه چندان دور میزان تقاضا در اقتصاد بیش از پیش تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد. برای مثال ممکن است سرمایه‌گذاری‌ها به تعویق افتاده یا لغو شوند که همین به تنهایی پیامدهایی آنی و طولانی‌مدت بر تولید ناخالص داخلی و رشد اقتصادی کشورها خواهد داشت.   

 

کودکان بیشتری در معرض فقر قرار گرفته‌اند

با تحلیل تازه‌ترین آمار تولید ناخالص داخلی (ژوئن 2020- خرداد 1399) و روند تاریخی تغییرات در توزیع درآمدها (به ویژه در سال‌های بحران) نشان می‌دهد بین 90 تا 117میلیون کودک به کودکانی که در خانوارهای فقیر زندگی می‌کنند اضافه شده است.

تعداد کودکان در خانوارهای فقیر (برآوردها بر اساس خط فقر در هر کشور است)
منبع: آمارهای Save the children و یونیسف

تجربه و درک کودکان از فقر متفاوت از بزرگسالان است؛ آن چه که آن‌ها برای پروراندن و رشد کردن به آن نیاز دارند متفاوت است. علاوه بر این، نیازهای آن‌ها باید از سوی بزرگسالان و نه خودشان تأمین شود. بنابراین در اندازه‌گیری فقر کودکان دسترسی آن‌ها به کالاها و خدمات مختلف از جمله بهداست، مسکن، تغذیه و آموزش بسیار مهم است.

با این حال برخی مواقع این اطلاعات به راحتی در دسترس نیست. مهم‌تر آن که کودمان حق برخورداری از حداقل سطح زندگی را دارند که این حداقل با اندازه‌گیری غیرمستقیم سطح مصرف و درآمد خانوار به دست می‌آید.

حدود یک‌سوم از کودکانی که در کشورهای در حال توسعه زندگی می‌کنند پیش از کرونا هم در خانوارهای فقیر روزگار می‌گذراندند. از آن جا که خانواده‌ها منابع خود را در دوران بحران کرونا از دست داده‌اند، محیط خانه به دلیل تأثیرات اقتصادی-اجتماعی کرونا زیرورو شده است و احتمالا این کودکان از نیازهای اساسی خود محروم شده و در معرض خطر بیش‌تری قرار گرفته‌اند.  

سازمان حمایت از کودکان (Save the Children) و یونیسف با تحلیل برآوردهای اقتصادی صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، دیگر تأثیرات شیوع کووید-19 را بر 100 کشوری را که درآمدهایی پایین یا متوسط دارند، بررسی کرده‌اند.

در صورتی که اقداماتی فوری برای محافظت از خانواده‌ها در برابر مشکلات ناشی از شیوع کرونا صورت نگیرد، تا پایان سال 2020 بین 676 تا 703میلیون کودک در کشورهایی که درآمدی کم یا متوسط دارند، به تعداد کودکانی که نیازهای اساسی‌شان برطرف نمی‌شود، اضافه خواهند شد. این رقم بیش از نیمی از کودکانی است که در جنوب صحرای آفریقا و جنوب آسیا زندگی می‌کنند.

پیش‌بینی تعداد کودکان در خانوارهای فقیر در کشورهایی با درآمد کم و متوسط تا پایان سال 2020
منبع: Save the children و یونیسف

بیش‌ترین نرخ سرانه به کشورهای جنوب صحرای آفریقا و آمریکای لاتین تعلق دارد و بالاترین درصد افزایش کودکان فقیر احتمالا متعلق به مرکز و شرق آسیا تعلق خواهد داشت.

زندگی کودکان در خانوارهای فقیر: حداقل و پیش‌بینی آن تا پایان 2020

ارسال دیدگاه ها

پیغام شما با موفقیت ارسال شد
کاراکترهای باقی مانده : ( 1000) حرف