مهدی پازوکی در گفت‌وگو با کرونومی
کشور نیازمند اصلاح سیستم مالیاتی است

نظام اقتصادی مبتنی بر درآمد مالیاتی، نیازمند عقلانیت در سازمان‌دهی و برنامه‌ریزی است. اتکا به برنامه‌های هیجانی یا تصمیم‌های ناگهانی و اجباری ناشی از عدم توجه کافی به عقلانیت در سازمان‌دهی سیستم‌های مدیریتی است. طبیعی است که چنین ضعفی خودش را در شرایط بحرانی مثل شرایط امروز کشور بیشتر نشان می‌دهد و ممکن است باعث ایجاد تصمیم‌های نادرستی شود.

  • کد خبر: 572
  • نسخه چاپی
  • تاریخ خبر: چهارشنبه 23 مهر 1399 - 12:05

به گزارش پایگاه‌ اطلاع‌رسانی و پایش آثار اقتصادی کرونا مهدی پازوکی اقتصاددان و عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی (ره) در این گفت‌وگو بر لزوم اصلاح سیستم مالیاتی کشور تاکید کرده و مدیریت اقتصادی در شرایط بحرانی را نیازمند شفافیت اطلاعات اقتصادی در کشور می‌داند.

 

آقای دکتر شیوه مدیریت درآمدهای مالیاتی دولت در شرایط ویژه مثل شرایط امروز که تحت تاثیر بحران اقتصادی ناشی از کرونا است، باید تابع چه الگویی باشد؟

ببینید مالیات، مسیر اصلی درآمد دولت است. برای تحقق این درآمد باید سیستم ارزیابی و کنترل مالیات بر درآمدها را اصلاح کرد. اصلاح سیستم مالیات، موضوعی است که بیش از سه دهه در ایران مطرح است اما هنوز محقق نشده است. در صورتی که سیستم مالیاتی استاندارد باشد، مدیریت بحران‌های اقتصادی به لحاظ مالیاتی نیز مکانیسم پیچیده‌ای نخواهد داشت. اصلاح سیستم مالیاتی باعث می‌شود که تناسب مالیاتی وجود داشته باشد. رصد جامع مناسبات اقتصادی در کشور مستلزم همین اصلاح سیستم مالیاتی است. در واقع سیستم مالیاتی باید با ایجاد پیوند میان بخش‌های مختلف اقتصادی کشور از جمله سیستم بانکی، گمرک، بازرگانی و ... چرخش مالی را در سیستم رصد و پیگیری کند. به‌هنگام بودن اطلاعات این سیستم می‌تواند تبعات بحران‌های اقتصادی را به دقت رصد کند. طبیعی است در چنین شرایطی امکان مدیریت چرخش پول در کشور فراهم است.
 

چرا بعد از این همه سال چنین سیستمی تدوین و اجرایی نشده است؟

امریکایی‌ها یک ضرب المثل جالب دارند. می‌گویند: «از مرگ شاید بتوانی فرار کنی اما از مالیات نمی‌توانی». یعنی سیستم مالیات بندی بر درآمد و رصد و کنترل آن در امریکا چنان کارآمد است که علی القاعده کسی نمی‌تواند دورش بزند. موضوع این است که ابتدا باید بپذیریم این سیستم یک دستاورد بشری است و منفعت عام دارد. یعنی مختص امریکا نیست یا دیگر کشورهای موفق در این باره نیست. ما باید از این دستاورد استفاده کنیم و سیستم‌های مالیاتی خود را بر اساس استانداردهای آن روزآمد کنیم.  متاسفانه در کشور ما به علت عدم وجود چنین سیستم جامعی، امکان رصد و پیگیری فرارهای مالیاتی وجود ندارد. به همین دلیل است که فرارهای مالیاتی بزرگ رخ می‌دهد چون سازمان‌دهی وصول مالیاتی ما ضعیف است.
 

برخی برآوردها نشان می‌دهد که مالیات بر درآمد کسب‌و‌کارها در نیمه اول امسال که بحران کرونا بسیاری از آنها را با بحران اقتصادی عمیقی روبرو کرده بود، افزایش پیدا کرده است. از نظر شما نبود چنین سیستم کل‌نگری و جامعی باعث شده است که چنین اتفاقی رخ بدهد؟

من اطلاع دقیقی از این موضع که گفتید ندارم. باید آمارهای دقیقی ارائه شود. اما ابتدا باید بدانیم هرکسی که در کشور درآمد دارد و درآمدش از حدی که قانون مشخص کرده بیشتر است، باید متناسب با درآمدی که دارد، مالیات بدهد. از کارگر ساده تا مدیر ارشد. از حرم امام رضا تا بقالی سر کوچه. این اصل است. اگر کسی هم درآمدی ندارد، باید به او کمک کنیم و حمایت برسانی. در همین موضوع کرونا که می‌گویید هم ماجرا همین است. در‌حال‌حاضر نسبت مالیات به GDP را که در اقتصاد ایران حدود هفت درصد است باید حداقل به 18 تا 20 درصد برسانیم.  برای تغییر در نسبت مالیات به GDP باید معافیت‌های مالیاتی را صفر کنیم. اصل این است که نه معافیت مالیاتی وجود داشته باشد، نه فرار مالیاتی. اما این که هر کس بر چه اساسی باید مالیات بدهد مبتنی بر همان سیستمی است که عرض کردم.

مدیریت اقتصادی کشور بدون توجه به شفافیت کامل در بخش‌های مختلف اقتصادی میسر نیست و همیشه راه اشتباه خواهد رفت. در واقع دولت با سیستم درست مالیاتی می‌تواند به بخش‌های آسیب دیده از کرونا کمک اثربخشی کند. زیرا توان مالی کافی در این باره دارد. البته طبیعی است که ممکن است در شرایط بحرانی مثل بحران اقتصادی ناشی از کرونا، درامدهای مالیاتی دولت کاهش پیدا کند. در این شرایط دولت راه‌های جایگزین برای درآمد دارد. یکی از همین راه‌ها مولدسازی درآمدها و سرمایه‌های دولتی است. بسیاری از ارگان‌ها و سازمان‌ها سرمایه‌هایی دارند که می‌تواند درآمدزا باشد اما یک گوشه افتاده است و دارد خاک می‌خورد. بسیاری از سازمان‌ها خانه‌های سازمانی دارند که مدیران یا کارمندانشان در آن زندگی می کنند. این‌ها موضوع هیچ منطقی ندارد. یا بسیاری هم در گرانترین مناطق تهران ساختمان‌های بی استفاده‌ای دارد که با هزینه دولتی نگه‌داری می‌شود بدون این که استفده یا درآمدی داشته باشد. دولت نه فقط در زمان بحران بلکه به طور عام باید مولدسازی انجام دهد.

اصولا نظام اقتصادی مبتنی بر درآمد مالیاتی، نیازمند عقلانیت در سازمان‌دهی و برنامه‌ریزی است. اتکا به برنامه‌های هیجانی یا تصمیم‌های ناگهانی و اجباری ناشی از عدم توجه کافی به عقلانیت در سازمان‌دهی سیستم‌های مدیریتی است. طبیعی است که چنین ضعفی خودش را در شرایط بحرانی بیشتر نشان می‌دهد و ممکن است باعث ایجاد تصمیم‌های نادرستی شود.

 

برچسب‌ها

ارسال دیدگاه ها

پیغام شما با موفقیت ارسال شد
کاراکترهای باقی مانده : ( 1000) حرف