کرونومی بررسی می‌کند
برآورد خسارت کرونا به بازارهای هنری ایران

همه‌گیری ویروس کرونا باعث شده تا بازارهای هنری در ایران با رکود بی‌نظیری در تاریخ خود مواجه شوند. بازارهای موسیقی، سینما و تئاتر به عنوان بزرگترین بازارهای هنری ایران که درآمد خود را از حضور مخاطبان شان کسب می‌کنند، در مجموع حداقل 150 میلیارد تومان خسارت دیده‌اند.

  • کد خبر: 74
  • نسخه چاپی
  • تاریخ خبر: يکشنبه 12 مرداد 1399 - 13:26

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و پایش آثار اقتصادی کرونا (coronomy.ir) بازار هنرهای ایران شفاف نیست، یعنی دسترسی به اطلاعات و امار دقیق فروش برای رسانه‌های یا مراکز پژوهشی از جمله دانشگاه‌های با دشواری‌های زیادی روبروست. تقریبا در همه گزارش‌هایی که مربوط به چرخه مالی هنرها در ایران است، اعداد ارقام به صورت تخمینی و براساس براوردهای منطقی محاسبه می‌شود. با این همه رجوع به برخی آمارهای منتشر شده درباره فروش محصولات فرهنگی و هنری و همچنین بررسی ظرفیت بازارگاهها از جمله سالن‌های اجرای کنسرت، سینماها و تماشاخانه‌ها و ... می‌تواند تصویر نسبتا جامع و واقع‌گرایانه‌ای از کم و کیف بازارهای هنری در ایران ارائه داد. در این گزارش تلاش شده تا اطلاعاتی درباره خسارت بخش‌های مختلف بازارهای هنری ایران در موسیقی، سینما، تئاتر و همچنین شبکه‌های توزیع اینترنتی و خانگی محصولات هنری بررسی شود.

 

موسیقی

معمولا در هرسال به طور میانگین حدود 1200 سانس کنسرت در سراسر کشور برگزار می‌شود یعنی به طور میانگین در هر ماه 120 سانس. (در ماه‌های محرم و صفر، همه اجراها به دلیل عزاداری تعطیل می‌شود) اما بیشتر این کنسرت‌ها یعنی چیزی در حدود 500 سانس کنسرت مختلف در این دو ماه برگزار می‌شود. از این رو تعطیلی کنسرت‌های پایان سال و نوروزی، بزرگترین ضربه کرونا به موسیقی کشور بوده است. لغو کنسرت‌های عیدانه در اسفند و فروردین گذشته به دلایل محدودیت های کرونایی، صنف موسیقی را با شوک بزرگ 11 میلیارد تومانی روبرو کرد. در طول دو هفته‌ی نخست اسفند 1398 بیش از 13 هزاربلیت خریده شده از تیوال لغو شد و تا پایان سال این رقم به بیش از 20 هزار بلیت رسید. این تنها بلیت‌های اینترنتی فروش رفته در یک سایت ارائه دهنده بلیت اینترنتی و تنها برای یک ماه است.

افزون بر این بر اساس میانگین برگزاری کنسرت در هر ماه که 120 سانس کنسرت است و با توجه به این نکته که میانگین مخاطبان هر کنسرت را می توان حدود 550 نفر تخمین زد، امکان برآورد خسارت کرونا به بازار کنسرت‌های کشور وجود دارد. بنابراین در پنج ماه اخیر با حساب میانگین قیمت 45 هزار تومانی برای هر بلیت، چیزی در حدود 15 میلیارد تومان درآمد از دخل موسیقی حذف شده است.

اما درمورد کنسرت‌های انلاین هنوز رقم دقیقی از درآمدها منتشر نشده است. همچنین هیچ مرکزی هم برای بررسی و رصد درآمدهای حاصل از فروش آلبوم‌های موسیقی وجود ندارد تا چرخه مالی بازار موسیقی در دوره کرونا بررسی شود.

 

اکران

سینماها چهار ماه تمام تعطیل بودند. حتی پروژه‌های تولید فیلم هم در این مدت متوقف شد تا روند شیوع بیماری کنترل شود. سرانجام با تلاش بسیاری از فعالان بازار سینما که کسب و کارشان را در آستانه تعطیلی می‌دیدند، سینماها از اول تیرماه این ماه باز شدند. اما استقبال عمومی از اکران فیلم‌ها در سینماها آنقدری نبود که انتظار می‌رفت. گزارش فروش فیلم ها مصداق عینی این نکته است. از زمان یاد شده، حدود 50 مجتمع سینمایی فعال بوده‌اند که این تعداد مجموعا نزدیک به 80 سالن را در اختیار تماشاگران فیلم ها قرار داده اند. این سالن‌ها در طول نزدیک به یک ماه از بازگشایی نزدیک به 4.8 میلیارد تومان درآمد داشته‌اند. در واقع سینماها در طول این یک ماه به طور میانگین در هر روز تنها کمی بیشتر از صد میلیون تومان فروش داشته‌اند. به تعبیر دیگر، هر روز حدود دو میلیون تومان و هر ماه 60 میلیون تومان به ازای هر سینما! رقمی که کفاف هزینه‌های سنیماها را هم چندان نمی‌دهد اما دست‌کم می‌تواند بخشی از حقوق پرسنل را پوشش دهد. بسیاری از سالن‌داران معتقدند که همین درآمد پایین نیز می‌تواند به ادامه حیات سینماها کمک کند. سال 97 سینمای ایران در ابتدای مرداد ماه بیش از 100 میلیارد تومان فروش داشت و در سال گذشته این رقم به 126 میلیارد تومان رسیده بود که نشان‌دهنده رشد 26 درصدی است. به بیان دیگر در صورت عدم افزایش فروش سنیماها در مقایسه با سال گذشته، کرونا باعث شده تا سینماها 122.5 میلیارد تومان متضرر شود.

 

اکران آنلاین : اکران آنلاین که نخستین بار با اکران فیلم «خروج» به کارگردانی ابراهیم حاتمی کیا رسمیت پیدا کرد توانست تجربه خوبی از اکران فیلم‌ها در ایران را به نمایش بگذارد. از 24 فروردین ماه که اکران آنلاین آغاز شد تا سوم مرداد ماه فیلم‌های «خروج»، «طلا»، «تیغ و ترمه»، «حکایت دریا»، «زیرنظر»، «کشتارگاه»، «بهت» و «مهمانخانه ماه نو» به صورت آنلاین در دسترس دوستداران سینما قرار گرفته‌اند. این فیلم‌ها در مجموع بیش از 8 میلیارد و 200 میلیون تومان فروش داشته‌اند. تعداد بلیت‌های فروش رفته برای تماشای این فیلم‌ها بیش از 550 هزار عدد بوده است.

 

تئاتر

به‌رغم بازگشایی سالن‌های تئاتر در ایران، برخی برآوردها از کاهش 80 درصدی استقبال عمومی ‌از تئاترهای روی صحنه خبر می‌دهد. پیش از بازگشایی سالن‌ها طبق آماری که وزارت ارشاد اعلام کرده است، در اسفندماه 184 اثر نمایشی اجرایشان را متوقف کرده‌اند و برنامه اجرای 58 گروه نمایشی در فروردین و اردیبهشت نیز پس از تعطیلی‌ها متوقف مانده است. با این حساب از ابتدای شیوع کرونا تا زمان بازگشایی محدود تئاترها، 242 تئاتر اجرایشان را متوقف کرده یا به تاخیر انداخته‌اند. خسارت وارده به فروش بلیت برای اجرای این گروه‌ها با فرض میانگین 23 تماشاگر برای هر اجرا در هر شب و میانگین قیمت 20 هزار تومانی برای هر بلیت در یک ماه، نزدیک به یک میلیارد تومان است.

این در حالی است که تنها اجراهای برنامه‌ریزی‌شده تا پیش از اسفند ماه سال گذشته را بررسی کنیم. افزون بر این با لحاظ تعطیلی ماه خرداد و ظرفیت‌های محدود شده سالن‌ها در یک ماه اخیر نیز، تخمین برآورد خسارت به بازار تئاتر در ایران حدود 15 تا 20 میلیارد تومان است.

 

شبکه‌های پخش

شبکه‌های پخش عمدتا دو ابزار توزیع آنلاین و فیزیکی را دربرمی‌گیرد. اولی را با نام وی.او.دی می‎شناسیم و دیگری را با نام شبکه نمایش خانگی. این هر دو شبکه توزیعی در روزهای همه گیری کرونا توانستند رشد بسیار قابل توجهی در افزایش فروش را تجربه کنند. البته به رغم در دسترس بودن آمار دقیق فروش و بینندگان، تا کنون آمار دقیقی از میزان افزایش فروش از زمان همه گیری کرونا تا مرداد ماه در رسانه‌ها منتشر نشده است اما فیلیمو و نماوا به عنوان دو شرکت بزرگ ارائه دهنده خدمات تماشای اینترنتی، در روزهای نخست سال نو اعلام کرده‌اند که میزان مخاطبان آن‌ها در طول دوره شیوع بیماری کرونا تا 65 درصد افزایش پیدا کرده است. این میزان افزایش در طول چهار ماه گذشته بیشتر نیز شده و طبق برآوردهای تخمینی به آستانه 75 درصدی نیز رسیده است. نکته دیگر این که بر اساس امارهای اعلام شده از سوی فیلمیو تماشای آنلاین انیمیشن در فروردین ماه امسال نسبت به زمان مشابه در سال گذشته بیش از 74 درصد رشد داشته است.

همچنین در بخش شبکه نمایش خانگی نیز  برخی آمارها از رشد فروش 35 تا 60 درصدی خبر می‌دهد. نکته آن است که توزیع سریال‌های جدید از جمله سریال‌های «همگناه»، «کرگدن» و «دل» همزمان با اعمال محدودیت‌های اجتماعی ناشی از کرونا، باعث افزایش استقبال از دی.وی.دی‌های شبکه نمایش خانگی شد.